Кыска метр, авыр темалар: «Алтын мөнбәр» дә 30 минут эчендә өлгереп була икәнен күрсәттеләр
Казанда «Алтын мөнбәр» XXII Халыкара кинофестивале дәвам итә. Матбугат үзәгендә бүген кыска метражлы уен фильмнары конкурсында катнашучылар белән матбугат конференциясе узды. Россия, Иран, Сирия, Һиндстан, Гыйрак һәм Төркиядән алты режиссер бер өстәл артына җыелды, экран вакытының 30 минутында сугыш, Каста системасы, авторитаризм, миграция һәм әтине эзләү ничек сыйдырырга мөмкин икәнен сөйләү өчен. Һәм-иң мөһиме-алар моны ни өчен эшли.
Мулла һәм мәҗүси: XVI гасырда мәдәниятләр очрашуы
Булат Минкин, бу секциядә бердәнбер Россия катнашучысы, фестивальдә «Албасты» фильмын тәкъдим итте. Вакыйгалар XVI гасырда, Казанны Явыз Иван алган чорда бара. Яралы мулла шәһәрдән кача, урманда яшеренә һәм анда гаҗәеп кыяфәтле бер хатынны - башта дошман булып күренгән, аннары коткаручыга әйләнгән аждаһаны очрата. Ул мәҗүси аллаларга табына, ләкин нәкъ менә аның яхшылыгы һәм катнашуы геройны үз карашларын яңадан карарга мәҗбүр итә.
"Миңа калса, бу фестиваль девизына бик тә туры килә:"мәдәниятләр диалогы аша - диалог мәдәниятенә". Бу вакыттан тыш һәм милләтара тарих. Анда татар яки рус булуы мәҗбүри түгел, ул удмурт, чуваш, мари булырга мөмкин", - дип сөйләде режиссер.
Фильмны урманда, чокырда, күл буенда төшергәннәр-нибары өч-дүрт төшерү көне, әмма һәркайсы истә калган. "Тәмуг төшерүләре булды. Яңгыр ява башлады, актриса чак кына күлгә батып үлми калды», - дип белдерде Минкин. Фильмга акча юк иде, үзебезнекенә төшердек, әмма Татарстанда команда бар, аның сүзләренчә. "Бездә талантлы кешеләр бик күп. Бердәнбер нәрсә-финанслау җитми. Ул булса, киләсе дәрәҗәгә чыгачакбыз", - диде режиссер, һәм бу фразада күп кенә Татарстан кинематографистлары фестивальгә шундый өмет белән киләләр.
Истанбул күзәтү астында: бутик-отельдә авторитаризм
Төркиядән Салих Орачай «Төнге смена» ны - таксим мәйданындагы кунакханәдә төнге сменада эшләүче Администратор Эмрах тарихын күрсәтте. Аның боссы Адем тәүлек буе аның артыннан камералар аша күзәтә,һәм бу күзәтү түзә алмаслык булып китә. Фильм-хезмәткәрне генә түгел, ә аның кунаклар, шул исәптән чит ил туристлары белән үзара хезмәттәшлеген дә җимерә торган тоталь контроль турында.
"Төп юллама-авторитаризмның кешегә йогынтысын күрсәтү. Бу байлар һәм ярлылар турында түгел, бу шәхси чикләр турында. Мондый хәл хәтта абыйлы - энеле арасында да булырга мөмкин», - дип аңлатты режиссер.
Ни өчен Төркия сериаллары Россиядә популяр, ә тулы метражлы фильмнар юк дигән сорауга простоачай гади генә җавап бирде: «Төркиядә кино тармагының барлык белгечләре хәзер нәкъ менә сериалларда күбрәк җәлеп ителгән. Шуңа күрә тулы метр еш кына техник һәм матди ярдәмсез кала".
Минаб шәһәреннән 168 кыз: онытылмаган фаҗига
Әхмәд Хейдарян Ираннан Казанга «в поисках папы»фильмы белән килгән. Аның футболкасында-мәктәп рюкзагында 168 саны. Бу билге минабадагы мәктәпкә ракета һөҗүменнән соң һәлак булган 168 кызны символлаштыра. Ул фильмның фаҗигагә кадәр үк төшерелүен, әмма бүген ул аның турында истәлек буларак кабул ителүен аңлатты.
"Безнең мәдәнияттә "шаһадәт" төшенчәсе бар - дин өчен газаплы үлем. Һәлак булганнар үлмәде, алар безнең йөрәкләрдә исән. Фильмның идеясе шунда ки, ата - аналарын югалткан балалар, хәтта аларны эзләүләре юкка булса да, барыбер югары бүләк - җәннәт һәм мәңгелек ләззәт ала», - диде Иран режиссеры.
Аның геройлары-үтәлмәслек дип саналган абыйсы һәм апасы. Һәм хыялын ихтыяр көче белән тормышка ашырырга тырышалар.
Әфлисуннар Сирия авыртуы символы буларак
Мөхәммәт Ибраһим, Сириядән оператор, «әфлисун юлы»фильмын тәкъдим итте. Аның герое-авылдан Зәй малае, анда барысы да әфлисун уңышына бәйле. Ул мәктәп экскурсиясенә барырга хыяллана, әмма сугыш аркасында уңышны җыя алмый. Шуннан соң ул дусты белән шәһәрдә әфлисун сатарга карар кыла.
"Ни өчен бала? Чөнки безнең халык-бала кебек. Сугыштан барыннан да бигрәк балалар зыян күргән. Ни өчен әфлисун? Бу символ. Бездә алар күп үсә. Һәм әгәр дә кеше бик ярлы икән, ул теләсә кайсы вакытта сиңа бүләк таба ала - бу әфлисун», - дип аңлатты оператор.
Фильмны бөтен гаилә төшерде, бюджетсыз - " туганнар учакта әзерләделәр, безне үз куллары белән ашаттылар». Һәм фильмның Казан фестивалендә катнашуы алар өчен, Мөхәммәд сүзләренчә, - зур дәрәҗә.
Тормыш уртасында үлем: миграция чокыр кебек
Гыйрактан Рекар Барзан Казанга «Смерть посреди жизни»фильмы белән килгән. Ул матбугат конференциясенә биш минут кала гына Очып килде, ләкин иң мөһимен сөйләп өлгерде: аның картинасы - курдистанның кырыс шартларында миграциягә карар кылган яшьләр турында.
"Минем герой өч параллель юл уза. Берсендә ул кача һәм аның барысы да килеп чыга, икенчесендә-юлда үлә, өченчесендә - бер читлектән икенчесенә эләгә", - диде режиссер.
Ул фильмның волонтерлык башлангычларында, минималь бюджет белән төшерелүен әйтте. «Без моны коммерция ягыннан түгел, ә рухи яктан эшләдек», - дип ассызыклады ул. Һәм аның өчен шәхсән кино - мәңгелек яшәү ысулы, дип өстәде. "Режиссер фильмны төшергән вакытта гына режиссер була. Ә аннары ул яңадан гади кеше", - диде ул Иран коллегасының сүзләрен.
Каста системасы һәм ихласлык күз яшьләре
Матбугат конференциясенең иң эмоциональ мизгеле Һиндстаннан режиссер Шобхита такур чыгышы булды. Ул «та, что играет» фильмын тәкъдим итте - табиб булырга хыялланган түбән каста кызы сапна тарихы. Аңа социаль өметләр, системалы киртәләр һәм ярлылык белән көрәшергә туры килә-ул бөтен гаиләсенә акча эшли, ә аның абыйсы һәм әнисе аның белем алуга омтылышын хупламый.
Шобхитаның тавышы калтыранып китте. Ул бер генә секундка сүзеннән туктады, ләкин үзен кулга алды. Зал аңа тынлык һәм игътибар белән җавап бирде-журналистлар алар каршында фильмны тәкъдим итүче режиссер гына түгел, ә бу вакыйга - шәхси авырту булган кеше булуын сизделәр.
"Бу Каста системасы һәм хатын-кызларны җәберләү проблемасы. Түбән каста кызларының белем алу хокукы бар, ләкин алар бик зур кыенлыклар белән очраша. Фильмда мин хөкүмәт һәм җәмгыятьнең игътибарын бу проблемага җәлеп итәргә телим", - диде ул.
Журналистларның берсе аңа катлаулы сорау бирә: мондый фильм максатка ирешәме? Шобхита уңышка ышанмавын таныды, әмма фестивальләрдә күрсәтүләр киресен күрсәтте. Һинд тамашачысы мондый проблемаларның әлегә кадәр яшәвенә шаккаткан. "Күпләр үзгәрешләр тели, ләкин моның өчен дәүләт ярдәме кирәк. Ә тиз үсә торган Һиндстанда Дәүләт халыкның бу кечкенә катламын сизми", - диде ул.
Төшерүнең катлаулылыгы турындагы сорауга җавап биреп, ул Һиндстанда иҗат иреге бар - иң мөһиме хөкүмәтне турыдан-туры тәнкыйтьләмәү диде. «Ә хатын - кызлар һәм Каста проблемаларын ирекле күтәрергә мөмкин», - диде ул.
Кыска метр-зур сөйләшү
Матбугат конференциясе финалында журналистлар режиссерлардан аларның фильмнарының киләчәге турында сорадылар. Булат Минкин әйтүенчә, татар телендәге фильмнарны платформаларга сату кыен. "Үз акчаларына төшерделәр, ичмасам бер өлешен генә булса да алырга теләр идем. Әмма миссия коммерциядән мөһимрәк", - диде ул.
Кыска метражлы уен фильмнары-XXII Казан халыкара «Алтын мөнбәр»кинофестиваленең биш конкурс программасының берсе. Фестиваль 8 сентябрьгә кадәр дәвам итәчәк. Күрсәтүләр «Корстон» мәдәни-күңел ачу комплексында һәм «Мир»кинотеатрында уза.